همانطور که نام هر سقفی بر اساس مواد تشکیلدهندهی آن تعیین میشود، این نوع سقف در صنعت ساختمان سازی نیز به دلیل استفاده از دو عنصر اصلی، یعنی ورقهای فولادی گالوانیزه و برشگیرها، به نام “سقف عرشه فولادی” شناخته میشود. در واقع، همین اجزای تشکیلدهنده، یعنی ورقهای فولادی گالوانیزه و برشگیرها، هستند که این سقفهای مدرن را از سایر سقفهای ساختمانی متمایز میکنند. اجرای این نوع سقف معمولاً با انجام عملیات آرماتوربندی و بتنریزی بر روی ورقهای فولادی گالوانیزه صورت میگیرد. علاوه بر این، وجود تیرهای فرعی در بین تیرهای اصلی سازه نیز از دیگر اجزای اصلی و مهم در ساخت این نوع سقف به شمار میرود که نقش مهمی در استحکام و پایداری سقف ایفا میکنند.
بیشتر بخوانید : سبک مدرن در معماری داخلی
| عنوان | توضیحات |
|---|---|
| عرشه فولادی چیست؟ | ورق فولادی گالوانیزه موجدار که به عنوان قالب ماندگار و عضو سازهای در اجرای سقفهای کامپوزیت استفاده میشود. |
| اجزای اصلی سقف عرشه فولادی | ورق فولادی گالوانیزه، گلمیخ (برشگیر)، آرماتور، بتن و فلاشینگ. |
| کاربردهای عرشه فولادی | اجرای سقف ساختمان، کف طبقات، نیمطبقه، پارکینگ، انبار، ساختمانهای تجاری و صنعتی. |
| مهمترین مزایا | سرعت اجرای بالا، کاهش وزن سازه، حذف قالببندی، مصرف کمتر بتن، نصب آسان تأسیسات و افزایش مقاومت لرزهای. |
| ابعاد متداول ورق | ضخامت ۰.۸ تا ۱.۱۵ میلیمتر، عرض مفید حدود ۹۲ سانتیمتر و طول قابل سفارش از ۱ تا ۱۵ متر. |
| انواع سقف عرشه فولادی | عرشه فولادی معمولی، کامپوزیت و قالبی با پروفیلهای مختلف متناسب با نیاز پروژه. |
| مراحل اجرای سقف | نصب ورق، تثبیت ورقها، نصب گلمیخ، آرماتوربندی، بتنریزی و تسطیح نهایی. |
| مزیت اقتصادی | کاهش زمان اجرای پروژه، کاهش هزینه نیروی انسانی، کاهش مصرف مصالح و صرفهجویی در هزینههای ساخت. |
| مقاومت در برابر زلزله | به دلیل وزن کمتر سقف نسبت به روشهای سنتی، نیروی زلزله کاهش یافته و عملکرد لرزهای ساختمان بهبود پیدا میکند. |
| نکات مهم طراحی | انتخاب ضخامت ورق، تعداد گلمیخ، ضخامت بتن و فاصله تیرهای فرعی باید براساس محاسبات سازه و آییننامه انجام شود. |
عرشه فولادی(فلزی) چیست؟
عرشه فلزی (Metal Decking) یک جزء سازهای کلیدی در ساختمانهای فولادی، بهویژه در ساختوساز تجاری، محسوب میشود.
عرشه فلزی از طریق نورد ورقهای فولادی به شکل موجدار و با هندسهی مشخص تولید میشود. به عبارت دیگر، عرشه با شکلدهی سرد ورقهای فولادی با گرید سازهای به الگویی از شیارها (Flutes) و دندهها (Ribs) در اشکال مختلف ساخته میشود. این اشکال گوناگون، پروفیل نامیده میشوند. مهندسان، این پروفیلهای مختلف عرشه فلزی را بر اساس الزامات طراحی خاص تعیین میکنند.
هر پروفیل منحصربهفرد (شکل موج) و گیج (ضخامت فولاد مورد استفاده در پروفیل) خواص مادهای متفاوتی را ایجاد میکند. از آنجایی که موجهای فولاد به هر پروفیل، استحکام ویژهای میبخشد، مهندسان برای به حداکثر رساندن نسبت استحکام به وزن عرشههای فولادی برای کاربردهای طراحی بهینه، مشخصات فنی را تعیین میکنند. یا به بیان دیگر، استحکام و سختی پانلهای عرشه فولادی ترکیبی از شکل دندهها و خواص مادهای فولاد است.
نحوه تولید ورق های عرشه فولادی
تولید ورقهای عرشه فولادی طی فرآیندی صنعتی و دقیق به روش شکلدهی سرد (Cold Forming) انجام میشود. در این روش، ورقهای گالوانیزه به صورت کلاف (کویل) وارد خط تولید شده و توسط دستگاههای رول فرم به شکل موجدار و پروفیلهای گوناگون درمیآیند. این تکنیک به دلیل کاهش هزینهها و افزایش سرعت تولید، بسیار رایج است.
همچنین بخوانید : سبک خانه فرانسوی
پس از شکلدهی، ورقها توسط دستگاههای برش به طولهای مورد نیاز بریده میشوند. طول ورقهای عرشه فولادی معمولاً بین ۱ تا ۱۵ متر و ضخامت آنها بین ۰.۸ تا ۱.۱۵ میلیمتر متغیر است که این تنوع، امکان استفاده از آنها را در پروژههای مختلف فراهم میکند. ورقهای تولید شده به محل پروژه منتقل و با استفاده از گلمیخ به تیرهای سازه متصل میشوند. این اتصال، ورقها را به عنوان قالب موقت برای بتنریزی آماده میکند و نیاز به قالببندی جداگانه را از بین میبرد. در نهایت، بتنریزی انجام شده و سقف نهایی شکل میگیرد.
عرشه فلزی در کجاها مورد استفاده قرار میگیرد؟
عرشههای فلزی در طیف وسیعی از کاربردهای طراحی مورد استفاده قرار میگیرند، زیرا پروفیلهای متعددی با گواهینامه SDI (مؤسسه عرشه فولادی) در گیجها و پرداختهای مختلف موجود هستند. عرشه میتواند با یا بدون دندههای تقویتکننده، قابلیت میرایی صوتی اختیاری و در پروفیلهای سلولی و غیر سلولی عرضه شود. این تنوع گسترده، عرشه فولادی را برای طیف وسیعی از طرحها و پروژههای سازهای مناسب میسازد. رایجترین کاربردهای عرشه فلزی عبارتند از:
- سیستمهای سقف ساختمان: عرشه فلزی به عنوان بخشی از سیستم سقف، بار وارده را تحمل و به تیرها یا دیوارهای باربر منتقل میکند.
- نیمطبقه یا طبقات میانی در ساختمان: عرشه فلزی به عنوان کف در نیمطبقهها یا طبقات میانی ساختمانها استفاده میشود و بستری محکم برای رفت و آمد و قرارگیری تجهیزات فراهم میکند.
- سایبانهای فولادی برای ایجاد سایه و پناهگاه: عرشه فلزی در ساخت سایبانهای فولادی برای ایجاد سایه و محافظت در برابر عوامل جوی کاربرد دارد.
- کف در سازههای تجاری: عرشه فلزی به عنوان کف در ساختمانهای تجاری مانند مراکز خرید، انبارها و پارکینگها مورد استفاده قرار میگیرد.
سقف عرشه فولادی چیست؟
سقف عرشه فولادی، سیستمی متشکل از ورقهای فلزی (فولادی) گالوانیزه است که به منظور اجرای سقف و کف در سازههای فولادی کاربرد دارد. این نوع سقف، که معمولاً بر روی تیرآهنها نصب میشود، بستری مقاوم و بادوام را برای استفاده از مواد مختلف در ساختار سقف، از جمله بتن معمولی یا سبک، انواع عایقها (مانند عایقهای حرارتی و رطوبتی) و اجزای ضد آب فراهم میکند. این مدل با وجود ساختار نسبتاً ساده، از اجزای متنوعی تشکیل شده که هر کدام وظیفهی خاصی را بر عهده دارند و در بخشهای بعدی به معرفی آنها خواهیم پرداخت.
سقف عرشه فولادی برای اولین بار در جهان
ایدهی اولیهی سقف عرشه فولادی به سال ۱۷۴۲ میلادی و تلاشهای یک شیمیدان فرانسوی به نام پل مالوین برمیگردد که موفق به ایجاد پوشش بر روی آهن با غوطهور کردن آن در مواد مذاب شد. این ایده در سال ۱۸۲۰ توسط یک مهندس معمار به نام هنری پالمر با کنگرهدار کردن ورقهای آهن گالوانیزه توسعه یافت.
ویژگیهای منحصربهفرد این ورقها، از جمله وزن کم، مقاومت بالا در برابر خوردگی، سهولت جابجایی و اجرای آسان، باعث استقبال چشمگیر از آنها در صنعت ساختمانسازی در آن دوران شد. به تدریج، این ورقها به یکی از مصالح پرکاربرد در کشورهایی مانند ایالات متحده، شیلی، نیوزیلند، استرالیا، هندوستان و انگلستان تبدیل شدند و امروزه نیز در ایران به طور گسترده در پروژههای ساختمانی مورد استفاده قرار میگیرند.
مزایای عرشه فولادی
عملکرد رضایتبخش برای تقریباً ۱۰۰ سال، نشاندهندهی دوام و کارایی این محصول در طراحی و کاربردهای تجاری است.
ارزش
هنگامی که هزینههای مواد، نصب و اجرا، زمان، هزینههای چرخهی عمر و عملکرد کلی با هم در نظر گرفته شوند، هزینهی کل مالکیت پایینتر و ارزش بیشتر عرشه فلزی مشخص میشود. عرشه فولادی با عملکرد بالا، بهترین ارزش را ارائه میدهد.
سرعت ساخت
عرشه فولادی قابلیت نصب و اجرا در بیشتر شرایط آب و هوایی را دارد. تعیین مشخصات عرشه فولادی میتواند تأخیرهایی را که ممکن است با سایر انواع سیستمهای ساختمانی رخ دهد، حذف کند.
فولاد
خواص طراحی عرشه فلزی به مهندس طراح (EOR) اجازه میدهد تا حداکثر استحکام و کارایی فولاد را به کار گیرد. محصولات و کاربردهای عرشه، نسبت استحکام به وزن بسیار بالایی دارند و بنابراین هزینههای کل ساختوساز میتواند نسبت به سایر سیستمهای ساختمانی با وزن کل کمتر، پایینتر باشد.
تطبیقپذیری
پروفیلهای متعددی با گواهینامه SDI (مؤسسه عرشه فولادی) در گیجها و پرداختهای مختلف موجود هستند که امکان تعیین مشخصات مناسب را در بسیاری از کاربردهای طراحی فراهم میکنند. عرشه با و بدون عناصر سختکننده، میرایی صوتی، سلولی و غیر سلولی قابل ارائه است. عرشه فولادی برای طیف وسیعی از طرحها و پروژههای سازهای کاربرد دارد.
ردهبندی آتش UL
بیشتر الزامات ردهبندی مقاومت در برابر آتش UL را میتوان با محصولاتی که توسط O’Donnell Metal Deck تولید میشوند، برآورده کرد.
کیفیت
تکنیکهای تولید برتر و استانداردهای مهندسی به O’Donnell Metal Deck اجازه میدهد تا عرشه فولادی مطابق با استانداردهای مشخص شده ANSI/SDI را تأمین کند.
این ها مزایا و ویزگی های عرشه فولادی با توجه به جنس آن بود در ادامه به بررسی مزایا و ویژگی های سقف هایی که از عرشه فولادی ساخته میشوند خواهیم پرداخت.
مزیتهای سقف عرشه فولادی
سقف های ساخته شده از عرشه فولادی در مقایسه با سایر سقفهای رایج در صنعت ساختمان، وزن بسیار کمتری دارد. این ویژگی، مقاومت ساختمان در برابر بلایای طبیعی مانند زلزله را افزایش میدهد؛ زیرا نیروی زلزله مستقیماً با وزن ساختمان مرتبط است و هرچه وزن سازه کمتر باشد، نیروی وارده از زلزله و در نتیجه خسارات احتمالی نیز کاهش مییابد. سقف به عنوان یکی از اجزای اصلی ساختمان، تأثیر قابل توجهی بر وزن نهایی آن دارد؛ بنابراین، استفاده از این نوع سقف ها میتواند به کاهش وزن کلی ساختمان و افزایش ایمنی آن در برابر زلزله کمک کند.
علاوه بر وزن کم که مزیت برجستهای برای سقف عرشه فولادی محسوب میشود، این سقف ها مزایای دیگری نیز دارند. یکی از مهمترین این مزایا، سرعت بالای اجرا است. استفاده از عرشه فولادی در ساخت این نوع سقف، سرعت اجرا و به تبع آن، کل پروژهی ساختمانی را به طور چشمگیری افزایش میدهد. این امر به ویژه در پروژههای بزرگ و زمانبندیشده، اهمیت زیادی دارد و میتواند به صرفهجویی در زمان و هزینههای پروژه منجر شود.
حمل نقل آسان،عدم نیاز به قالب بندی،مصرف بتن کمتر،ضخامت کمتر سقف،یکپارچگی،نصب راحت تاسیسات،عایق صدا و حرارت از دیگر ویژگی ها و مزایای این سقف ها محسوب میشود.
معایب سقف عرشه فولادی
سقف عرشه فولادی با وجود سرعت اجرای بالا، کاهش وزن سازه و عملکرد مناسب در بسیاری از پروژهها، مانند هر سیستم سازهای محدودیتها و معایبی نیز دارد که باید پیش از انتخاب آن مورد توجه قرار گیرد. آگاهی از این موارد به طراحان، مجریان و کارفرمایان کمک میکند تا تصمیم مناسبتری برای نوع سازه و شرایط پروژه اتخاذ کنند.
محدودیت اجرا در برخی سازهها
سقف عرشه فولادی عمدتاً برای سازههای فولادی طراحی شده و اجرای آن در سازههای بتنی به دلیل نیاز به جزئیات اتصال متفاوت، دشوارتر و در بسیاری از موارد از نظر اقتصادی توجیه کمتری دارد. بنابراین، این سیستم برای همه پروژههای ساختمانی بهترین گزینه نیست.
نیاز به اجرای دقیق و نیروی متخصص
اجرای سقف عرشه فولادی به تجهیزات مناسب و نیروی اجرایی ماهر نیاز دارد. نصب صحیح ورقهای گالوانیزه، گلمیخها (Stud)، آرماتوربندی و بتنریزی باید مطابق نقشههای اجرایی انجام شود؛ در غیر این صورت، عملکرد سازهای سقف کاهش خواهد یافت.
حساسیت کیفیت جوش گلمیخها
گلمیخها وظیفه ایجاد عملکرد مرکب بین تیر فولادی و دال بتنی را بر عهده دارند. به همین دلیل، کیفیت جوشکاری آنها اهمیت زیادی دارد و تمامی جوشها باید پس از اجرا مورد بازرسی و کنترل قرار گیرند. اجرای نامناسب جوش میتواند ظرفیت باربری سقف را کاهش دهد.
احتمال خوردگی قطعات فولادی
اگرچه ورقهای عرشه معمولاً گالوانیزه هستند، اما در صورت آسیب دیدن پوشش محافظ یا قرار گرفتن در محیطهای بسیار مرطوب، خورنده یا صنعتی، احتمال زنگزدگی و خوردگی قطعات فولادی وجود دارد. استفاده از پوششهای محافظ و اجرای صحیح جزئیات، این مشکل را تا حد زیادی کاهش میدهد.
آسیبپذیری ورقها در حمل و انبارداری
ورقهای گالوانیزه به دلیل ضخامت نسبتاً کم، در هنگام حملونقل، بارگیری و دپو ممکن است دچار خمیدگی، فرورفتگی یا آسیب به پوشش گالوانیزه شوند. بنابراین رعایت اصول حمل و نگهداری برای حفظ کیفیت آنها ضروری است.
نیاز به شمعبندی در برخی دهانهها
در دهانههای بزرگ یا زمانی که ضخامت ورق و شرایط طراحی اجازه تحمل بارهای اجرایی را ندهد، ممکن است استفاده از شمع موقت تا زمان گیرش بتن الزامی باشد. این موضوع میتواند بخشی از مزیت سرعت اجرای سقف را کاهش دهد.
حساسیت به طراحی ارتعاش و خیز
در صورتی که کنترل خیز، ارتعاشات و بارهای بهرهبرداری بهدرستی در طراحی لحاظ نشود، ممکن است عملکرد مرکب سقف دچار مشکل شده و در شرایط نامناسب، احتمال جداشدگی بتن از ورق عرشه یا ایجاد ترکهای موضعی افزایش یابد.
نیاز به تجهیزات تخصصی اجرا
اجرای این سیستم معمولاً به دستگاههای مخصوص جوش گلمیخ (Stud Welding)، تجهیزات حمل ورق و ابزارهای نصب نیاز دارد. در پروژههایی که این تجهیزات در دسترس نباشند، هزینه و زمان اجرا افزایش پیدا میکند.
کاهش مقاومت در برابر حریق بدون تمهیدات حفاظتی
هرچند بتن روی سقف تا حدی از تیرهای فولادی محافظت میکند، اما در پروژههایی که الزامات مقاومت حریق بالایی دارند، ممکن است استفاده از پوششهای ضدحریق یا سایر روشهای محافظت از اعضای فولادی ضروری باشد که هزینه اجرا را افزایش میدهد.
در مجموع، بیشتر معایب سقف عرشه فولادی به نحوه طراحی، کیفیت اجرا و شرایط پروژه وابسته هستند. در صورتی که طراحی سازه مطابق آییننامه انجام شود، از مصالح استاندارد استفاده گردد و عملیات نصب توسط تیم متخصص اجرا شود، بسیاری از این محدودیتها قابل کنترل بوده و مزایای این سیستم همچنان بر معایب آن برتری خواهد داشت.
هزینه اجرای سقف عرشه فولادی
مجموعهی ویژگیها و مزایای این مدل سقف، از جمله سرعت بالای اجرا، وزن کم و سهولت نصب، باعث شده تا این نوع سقف در کمترین زمان ممکن قابل اجرا باشد. این کاهش زمان اجرا، به طور مستقیم بر کاهش هزینههای نهایی پروژهی ساختمانی تأثیر میگذارد. به عبارت دیگر، هزینههای مربوط به نیروی انسانی، تجهیزات، زمان اجرای پروژه و به طور کلی، هزینههای سربار کاهش یافته و در نتیجه، صرفهجویی قابل توجهی در هزینههای کلی پروژه حاصل میشود.
انواع سقف های عرشه فولادی
سقفهای عرشه فولادی به طور کلی به سه دستهی اصلی معمولی، کامپوزیت و قالبی تقسیم میشوند. این دستهبندی اغلب بر اساس عواملی مانند نوع کاربری، شکل و ابعاد ورقها، عمق پروفیلها، عرض بالها (فاصلهی بین دندانهها) و وجود یا عدم وجود آج روی ورقها صورت میگیرد.
در ایران، معمولاً عمق این ورقها حدود ۷۵ میلیمتر و عرض پایینی دندانهها حداقل ۵۰ میلیمتر است. با این وجود، با توجه به نیازهای خاص هر پروژه، میتوان انواع مختلفی از آنها با اشکال و ابعاد سفارشی را تهیه کرد. لازم به ذکر است که تمامی سقفهای عرشه فولادی در انتقال بارهای افقی و عمودی به اسکلت سازه، به صورت مستقل عمل میکنند و هیچگونه مشارکت سازهای با سایر مصالح ساختمانی ندارند.
سقف عرشه فولادی معمولی
نوع معمولی آن، که برای اجرای سقفهای کم شیب، صاف یا طاقدار در انواع سازهها کاربرد دارد، به دلیل مقاومت بالا، وزن پایین، هزینهی مناسب و اجرای آسان، شناخته شده است. در صورت نیاز، میتوان این نوع سقف را با ویژگی عایق صدا نیز تولید کرد. انواع رایج سقف عرشه فولادی معمولی عبارتند از:
- نوع A: این نوع سقف دارای دندانههای باریک است و سطح وسیعی را برای نگهداری مواد مختلف مورد استفاده در اجرای سقف و همچنین عایقهای صلب نازک فراهم میکند. ضخامت ورق آن معمولاً بین ۰.۷۵ تا ۱.۲ میلیمتر، طول ۹۱۰ میلیمتر، عمق ۳۸ میلیمتر، عرض بالایی دندانه ۲۵ میلیمتر و عرض بال ۱۵۲ میلیمتر است و با پوشش گالوانیزه نوع G90 یا G60 و آستر خاکستری عرضه میشود.
- نوع B: این سقف دارای دندانههای پهن است و سطحی مناسب برای نگهداری موادی با ضخامت حدود ۲۵ میلیمتر یا بیشتر (مانند عایقهای صلب ضخیمتر) فراهم میکند. ضخامت ورق آن معمولاً بین ۰.۶ تا ۱.۵ میلیمتر، طول ۹۱۰ میلیمتر، عمق ۳۸ میلیمتر، عرض بالایی دندانه ۶۳ میلیمتر، عرض پایینی دندانه ۴۴ میلیمتر و عرض بال ۱۵۲ میلیمتر است و با پوشش گالوانیزه نوع G90 یا G60 و آستر خاکستری عرضه میشود.
- سقف عرشه فولادی نوع F: این نوع سقف دارای دندانههای متوسط (از نظر پهنا) است و سیستمی مقرونبهصرفه برای افزایش ظرفیت باربری سازه و همچنین سطحی مناسب برای نگهداری مواد عایق فراهم میکند. ضخامت ورق آن معمولاً بین ۰.۷۵ تا ۱.۲ میلیمتر، طول ۹۱۰ میلیمتر، عمق ۳۸ میلیمتر، عرض بالایی دندانه ۴۴ میلیمتر، عرض پایینی دندانه ۲۵ میلیمتر و عرض بال ۱۵۲ میلیمتر است و با پوشش گالوانیزه نوع G90 یا G60 و آستر خاکستری یا سفید عرضه میشود.
- نوع N: این سقف دارای دندانههای عمیق و پهن است و به منظور ایجاد سطحی مطمئن برای نگهداری در دهانههای بلند (فاصلههای زیاد بین تکیهگاهها) مورد استفاده قرار میگیرد. ضخامت ورق آن معمولاً بین ۰.۷۵ تا ۱.۵ میلیمتر، طول ۶۱۰ میلیمتر، عمق ۷۶ میلیمتر، عرض بالایی دندانه ۶۷ میلیمتر و عرض بال ۲۰۳ میلیمتر است و با پوشش گالوانیزه نوع G90 یا G60 و آستر خاکستری عرضه میشود.
سقف عرشه فولادی کاپوزیتی
سقف عرشه فولادی کامپوزیت یا کف کامپوزیتی، نوعی سازه است که دارای آج (برجستگی و فرورفتگی) بر روی ورقهای فولادی است و هدف از این آجها، ایجاد یکپارچگی و اتصال بهتر بین دال بتنی و عرشه فولادی میباشد. و این عامل و یکپارچگی، برای مقاوم سازی ساختمان باعث میشود که سقف به صورت یک واحد عمل کند و مقاومت و استحکام بیشتری داشته باشد. در ادامه به معرفی رایجترین انواع آنها در نوع کامپوزیت میپردازیم:
سقف عرشه فولادی کامپوزیتی SB:
این نوع سقف بر اساس عمق و ابعاد بال ورقها به سه دسته تقسیم میشود:
- نوع اول (سطح صاف): در این نوع، بالهای ورق صاف و بدون آج هستند. مشخصات آن شامل عمق ۳۸ میلیمتر، فاصلهی بین دندانههای بالایی ۶۳ میلیمتر، عرض بال ۱۵۲ میلیمتر و عرض پوشش ۹۱ سانتیمتر است. این نوع برای کاربردهایی که نیاز به سطح صاف زیر سقف دارند مناسب است.
- نوع دوم (آجدار): این نوع دارای آج بر روی ورقها است که باعث درگیری بیشتر بتن و فولاد میشود. مشخصات آن شامل عمق ۵۱ میلیمتر، عرض بال ۳۰۵ میلیمتر و عرض پوشش ۹۱ سانتیمتر است. آجها باعث افزایش مقاومت برشی و بهبود عملکرد کامپوزیت میشوند.
- نوع سوم (آجدار با ابعاد متفاوت): این نوع نیز آجدار است، اما با مشخصات متفاوت نسبت به نوع دوم. عمق آن به ۷۶ میلیمتر افزایش یافته و عرض پوشش آن به ۶۱ سانتیمتر کاهش یافته است. این تغییرات در ابعاد، برای کاربردهای خاص با نیازهای باربری متفاوت در نظر گرفته شده است.
عرشه فولادی کامپوزیتی SBR:
این نوع سقف از نظر ساختاری شبیه به نوع اول کامپوزیتی SB (با سطح صاف) است. حرف “R” در نام آن مخفف “Reverse” به معنی “معکوس” است. این بدان معناست که این دو نوع سقف ابعاد مشابهی دارند، اما نحوهی قرارگیری و جانمایی آنها در سازه متفاوت است. به عبارت دیگر، جهت قرارگیری ورقها در سقف SBR نسبت به SB معکوس است. این تغییر در جهت قرارگیری میتواند در نحوهی انتقال بارها و عملکرد سازهای سقف تأثیرگذار باشد.
ابعاد این سقف ها
ابعاد و مشخصات فنی ورقهای عرشه فولادی، از جمله عرض و ضخامت، نقش حیاتی در طراحی و اجرای این نوع سقفها ایفا میکنند. عرض استاندارد ورقها معمولاً ۱.۲۵ متر و ضخامت آنها بین ۰.۸ تا ۱.۱۵ میلیمتر متغیر است که بر اساس نیازهای سازه تعیین میشود. این تنوع در ابعاد، انعطافپذیری بالایی را برای طراحان در پروژههای مختلف فراهم میکند.
عرض مفید ورقهای عرشه فولادی معمولاً ۰.۹۲ متر و طول آنها قابل تنظیم و بین ۱ تا ۱۵ متر است. این قابلیت به سازندگان اجازه میدهد تا ورقها را دقیقاً مطابق با ابعاد پروژه برش دهند و از دقت و کیفیت بالای سازه اطمینان حاصل کنند. ضخامت ورق نیز از عوامل کلیدی در تعیین مقاومت و استحکام سقف است و بر اساس بارهای وارده، شرایط محیطی و الزامات سازهای توسط کارشناسان محاسبه و انتخاب میشود. انتخاب ابعاد و ضخامت مناسب، علاوه بر تأمین نیازهای سازهای، از نظر اقتصادی نیز اهمیت دارد، زیرا نوسانات قیمت عرشه فولادی میتواند بر هزینههای پروژه تأثیرگذار باشد.
اجزا تشکیل دهنده عرشه فولادی
این سقف ها از اجزا متنوع و زیادی تشکیل شده اند که مهمترین و حساس ترین آنها 4 جزئ بتن،ورق فولادی،برشگیر و آرماتور است که به بررسی این اجزا و تاثیرشان در سقف های عرشه فولادی خواهیم پرداخت.
بتن
بتن یکی از اجزای اصلی آنها است که از ترکیب سه مادهی اصلی آب، ماسه (یا شن) و سیمان تشکیل میشود. بتن به عنوان یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی، دارای انواع مختلفی است که پیشتر به آنها پرداخته شده است. از آنجا که سقف یکی از حیاتیترین بخشهای هر سازه به شمار میرود، سرعت اجرای آن تأثیر بسزایی در پیشرفت کلی پروژه دارد. به همین دلیل، استفاده از سقف از نوع عرشه فولادی به دلیل سرعت اجرای بالا، میتواند به اتمام سریعتر پروژههای ساختمانی کمک شایانی کند.بتن به عنوان ماده ای که در سازه ها فشار را تحمل میکند بایستی از جنس، نوع و گیرش خوبی برخوردار باشد
ورق فولادی
ورق فولادی، از مصالح اصلی و شاخص در ساخت این مدل سقف ها است که معمولاً با ضخامت بین ۰.۸ تا ۱.۲ میلیمتر مورد استفاده قرار میگیرد. این ورقها پس از تولید، توسط دستگاههای مخصوص به شکل موجدار درمیآیند. نکتهی قابل توجه این است که هر موج ایجاد شده در مقطع ورق فولادی گالوانیزه، شکلی ذوزنقهای دارد. این شکلدهی، علاوه بر افزایش استحکام ورق، به ایجاد سطح مناسب برای اتصال با بتن و سایر اجزای سقف کمک میکند.
برشگیر
گلمیخ یا برشگیر، به عنوان واسطهای بین ورق گالوانیزه و بتن در سقف عرشه فولادی عمل میکند و اتصال این دو جزء بدون آن امکانپذیر نیست. قطر استاندارد گلمیخها معمولاً ۲۰ میلیمتر است، در حالی که ارتفاع آنها بسته به شکل ورقهای فولادی گالوانیزه متغیر بوده، اما حداقل ارتفاع پس از نصب باید ۴۰ میلیمتر باشد. اتصال گلمیخها به تیرهای سازهای از طریق دستگاه جوش قوس الکتریکی مخصوص انجام میشود و برای تولید آنها از روش استاندارد فورج سرد استفاده میگردد.
آرماتور
آرماتور که با نام میلگرد نیز شناخته میشود، برای جبران مقاومت کششی پایین بتن مورد استفاده قرار میگیرد. به این ترتیب، استفاده از آرماتور یا میلگرد در بتن، علاوه بر جبران ضعف کششی، به افزایش مقاومت کلی ساختمان نیز کمک میکند.در قطرهای متنوعی وجود دارد که بسته به نوع سازه و تشخیص طراح سازه مشخص میشود ودر ظول های 12 متر موجود میباشند. نکتهی مهم در مورد استفاده از آرماتور ، بهره گیری از مشهای آماده به جای میلگردهای آج دار متداول است. این روش، سرعت اجرای عملیات آرماتوربندی را به طور قابل توجهی افزایش میدهد و در نتیجه به تسریع روند کلی پروژه کمک میکند.
فلاشینگ
پس از نصب ورقهای عرشه فولادی، برای جلوگیری از خروج بتن در اطراف سقف، دور بازشوها (مانند بازشوهای مربوط به تأسیسات یا نورگیرها) و کنارههای راهپلهها، ورقهای گالوانیزه L شکلی مطابق با جزئیات طراحی، در اطراف سقف نصب میشوند. این ورقهای L شکل که به آنها فلاشینگ گفته میشود، نقش مهمی در محصور کردن بتن و جلوگیری از ریزش آن به بیرون از محدودهی سقف دارند و به ایجاد یکپارچگی و آببندی مناسب سقف کمک میکنند. در ادامه میتوانید جزئیات بیشتری در مورد نحوهی اجرا و جزئیات مربوط به فلاشینگ را مشاهده کنید.
مراحل اجرای سقف عرشه فولادی
مراحل اجرا به ترتیب زیر انجام میشود: ابتدا، ورقهای فولادی گالوانیزه بر اساس نقشههای سازه و با استفاده از نورد سرد به شکل پروفیل مورد نظر تولید میشوند. سپس این ورقها به محل پروژه منتقل شده و توسط جرثقیل و نیروی انسانی، بر روی اسکلت سقف در هر طبقه و در جایگاههای مشخص شده طبق نقشهی ساختمان و شمارهگذاریها قرار میگیرند. این ورقها برای دهانههای مختلف، تا ۶ متر با تیر فرعی و تا ۳ متر بدون نیاز به تیر فرعی قابل استفاده هستند.
در مرحلهی بعد، ورقها با استفاده از جوش موضعی یا پرچ به سازه تثبیت میشوند تا از جابجایی آنها جلوگیری شود. پس از تثبیت ورقها، برشگیرها (گلمیخها) بر روی تیرهای اصلی نصب میگردند. ابعاد و تعداد گلمیخها بر اساس طول دهانه، ارتفاع دال و نقشههای اجرایی و مطابق با آییننامهها و استانداردهای ملی و بینالمللی تعیین میشود. پس از نصب برشگیرها، آرماتوربندی و اجرای تقویتهای ضد حریق طبق نقشههای اجرایی بر روی ورقهای کامپوزیتی انجام میشود.
جایگزین سقف عرشه فولادی چیست؟
انتخاب جایگزین مناسب برای سقف عرشه فولادی به نوع سازه، دهانه، بودجه پروژه و سرعت اجرای مورد انتظار بستگی دارد. در پروژههای با اسکلت بتنی، معمولاً سقف وافل و سقف تیرچه بلوک گزینههای مناسبتری هستند؛ زیرا اجرای آنها با سازه بتنی هماهنگی بیشتری دارد و نیازی به جوشکاری گلمیخ یا اتصالات ویژه ندارند. در مقابل، برای سازههای فولادی که سرعت اجرا، کاهش وزن مرده و عملکرد مناسب در دهانههای متوسط اهمیت دارد، سقف عرشه فولادی همچنان یکی از بهترین انتخابها محسوب میشود.
اگر هدف اصلی کاهش وزن سازه و اجرای دهانههای بزرگ باشد، سقف وافل معمولاً بهترین جایگزین عرشه فولادی است؛ زیرا علاوه بر کاهش مصرف بتن، صلبیت مناسبی ایجاد کرده و در بسیاری از پروژههای اداری، تجاری و پارکینگها مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین در پروژههای مسکونی با دهانههای معمولی، سقف تیرچه بلوک به دلیل هزینه کمتر، دسترسی آسان به مصالح و اجرای سادهتر، همچنان یکی از رایجترین گزینهها در صنعت ساختمان ایران است.
در نهایت، هیچ سیستم سقفی را نمیتوان بهترین گزینه برای همه پروژهها دانست. انتخاب مناسب باید با توجه به نوع اسکلت، دهانهها، بارهای طراحی، بودجه، زمان اجرا و شرایط فنی پروژه توسط مهندس محاسب انجام شود.
نتیجه گیری
در نهایت، بتنریزی بر روی سقف انجام میگیرد. ورق کامپوزیتی در این مرحله به عنوان قالب عمل کرده و بتن به خوبی با فولاد درگیر میشود. پس از بتنریزی، سطح بتن تسطیح میگردد. همانطور که مشاهده میشود، مراحل اجرای این مدل سقف ها با سرعت بالایی انجام میپذیرد. لازم به ذکر است که در ساختمانهایی که با سیستم سقف دیگری طراحی شدهاند، در صورت استفاده ازعرشه فولادی، تیرهای فرعی باید مجدداً و بر اساس مشخصات فنی این نوع سقف طراحی شوند.
سلام وعرض ادب
وقتی میخوایم سقف عرشه فولادی رو برای یه پروژه انتخاب کنیم، مهمترین فاکتور برای شما کدوم هست وزن کمتر سازه، سرعت اجرا یا مقاومت بیشتر در برابر ارتعاش و لرزش؟ و آیا تجربهای دارید که یکی از این فاکتورها بهخاطر دیگری قربانی شده باشه؟
سلام جناب حسینیان
سؤال بسیار خوبی مطرح کردید. در انتخاب سقف عرشه فولادی، هر سه فاکتور—وزن کمتر سازه، سرعت اجرا و مقاومت در برابر ارتعاش—اهمیت زیادی دارند، اما در عمل اولویتبندی آنها به نوع پروژه و نیاز سازهای بستگی دارد. معمولاً در پروژههای مرتفع یا صنعتی، مقاومت و کنترل لرزش اهمیت بیشتری دارد، در حالیکه در پروژههای بزرگ با محدودیت زمان، سرعت اجرا و وزن پایین در اولویت قرار میگیرد.
در تجربههای ما، گاهی اصرار بر سبکسازی بیش از حد باعث کاهش سختی سازه شده و مجبور شدیم برای جبران، طراحی را بازنگری کنیم. به همین دلیل همیشه تعادل بین این فاکتورها کلید موفقیت پروژه است. اگر مایل باشید، تیم فنی ما میتواند با بررسی نقشهها و شرایط پروژه شما، بهترین ترکیب وزن، مقاومت و سرعت اجرا را پیشنهاد دهد. برای دریافت مشاوره رایگان، از طریق فرم تماس سایت با ما در ارتباط باشید.